Mechelen draagt actief bij aan het Vlaamse project rond oorlogsdagboeken uit de periode 1939‑1949. Erfgoedorganisatie Archiefpunt lanceerde in juli 2025 een oproep om dagboeken, brieven en andere autobiografische geschriften uit de oorlogsjaren te laten digitaliseren. Het initiatief, gefinancierd door de Vlaamse overheid, wil persoonlijke getuigenissen uit heel Vlaanderen verzamelen en toegankelijk maken voor het brede publiek en onderzoekers. Intussen werden al zo’n honderd vergeten oorlogsdagboeken ingezameld.
Ook het Stadsarchief Mechelen fungeerde als inzamelpunt en bracht dagboeken samen uit de provincies Antwerpen en Limburg. “Geschiedenis is niet alleen iets van grote gebeurtenissen, maar ook van kleine, persoonlijke verhalen. Deze dagboeken tonen hoe mensen hier in Mechelen de oorlog dag na dag hebben ervaren,” zegt schepen van Erfgoed Greet Geypen. “Door ze op te nemen in het stadsarchief zorgen we ervoor dat die stemmen niet verloren gaan. Ze geven context en nuance aan de geschiedenis die we al kennen en zijn een onmisbare aanvulling op het klassieke historische verhaal.”
Vanaf 25 maart worden alle verzamelde dagboeken opgehaald voor digitalisering. Nadien gaan ze terug naar hun eigenaars of worden ze geschonken aan het SOMA in Brussel of aan een lokaal archief. Tijdens de inzamelactie kreeg het Stadsarchief twee bijzondere Mechelse dagboeken binnen.
Het eerste is het verslagboek van de meisjesgidsen van Sint‑Jan Berchmans, de 2de Groep Mechelen. De groep werd in 1941 opgericht door Roza Van den Zegel en groeide uit tot een hechte gemeenschap. Het boek staat vol teksten, tekeningen en illustraties van leden en leidsters en werd zelfs tot diep in de 20ste eeuw bijgehouden. Het vult het al bekende verhaal van de Mechelse scouts aan met het perspectief van de meisjes.
Het tweede dagboek is van François Van de Leur (1919‑2001), die in mei 1940 deelnam aan de Achttiendaagse Veldtocht en daarna krijgsgevangene was in Görlitz. Hij noteerde zijn ervaringen in een zakagenda. Zijn zoon Lucas schonk naast het dagboek ook brieven, tekeningen en enkele objecten, waaronder een gegraveerde legergamel en een zelfgemaakte riem. “Door het over te dragen aan het Stadsarchief weet ik dat het goed bewaard blijft en toegankelijk wordt voor anderen,” zegt Lucas Van de Leur. “Het vertelt niet alleen het verhaal van mijn vader, maar ook van een generatie Mechelaars die de oorlog van dichtbij meemaakten.”
Het project roept burgers op om thuis te zoeken naar dagboeken, brieven of notities uit de oorlogsjaren en die aan te melden via oorlogsdagboeken.be. Met meer dan 700 geregistreerde dagboeken is het één van de grootste initiatieven ooit om persoonlijke herinneringen uit WO II te bewaren. De gedigitaliseerde dagboeken zullen later raadpleegbaar zijn via een interactief online platform. “Door de dagboeken te verzamelen en te digitaliseren, maken we ze toegankelijk voor een breed publiek en voor toekomstig onderzoek,” besluit Greet Geype