De sanering van het asbeststort en het huisvuilstort in de Kleiputten Terhagen in Boom en Rumst is een stap dichterbij. De provincie Antwerpen en De Vlaamse Waterweg nv hebben de project-MER officieel aangemeld bij de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM). Daarmee wordt advies gevraagd aan de Vlaamse overheid over de verdere uitwerking van het saneringsproject.
De aanmelding bevat een scopingnota met vijf mogelijke saneringsvarianten en een eerste inschatting van de gevolgen voor mens, milieu, landschap en natuur. Onafhankelijke deskundigen vergeleken de verschillende opties op onder meer technische haalbaarheid, kosten, duurzaamheid en mogelijke hinder.
Uit die vergelijkingen komt saneringsvariant 2 als voorkeursoptie naar voren. Daarbij worden de twee lekkende flanken van het huisvuilstort afgesloten en wordt het asbeststort grondig afgedekt. Volgens de betrokken deskundigen vraagt deze aanpak de minste ontbossing, heeft ze de kleinste ruimtelijke impact en veroorzaakt ze de minste hinder.
“De vervuiling in de Kleiputten van Terhagen is een erfenis uit het verleden die we niet mogen doorschuiven naar de volgende generaties”, zegt Luk Lemmens, gedeputeerde bij provincie Antwerpen. “We hebben de verantwoordelijkheid om dit grondig en zorgvuldig aan te pakken. Na jaren van onderzoek en procedures komt er nu eindelijk meer duidelijkheid over de sanering. Daarbij willen we niet alleen een duurzame oplossing voor de vervuiling, maar ook de hinder voor de omwonenden zoveel mogelijk beperken. Want zij wachten al lang genoeg op een oplossing”.
Grond aanvoeren zonder overlast voor de buurt
Voor de afdekking van de stortplaatsen is een grote hoeveelheid grond nodig. De betrokken partijen onderzochten vier mogelijkheden om die aan te voeren. Transport van alle grond via de openbare weg wordt uitgesloten, omdat daarvoor meer dan 20.000 vrachtwagens nodig zouden zijn. Dat zou volgens De Vlaamse Waterweg het lokale wegennet te zwaar belasten en extra stof-, geluids- en luchtvervuiling veroorzaken.
Ook de aanvoer via de Rupel wordt onderzocht, maar de bestaande loskade van Wienerberger kan de bijkomende hoeveelheden niet verwerken. Een tijdelijke loskade aan het Molleveld is een andere mogelijkheid, al brengt die extra uitdagingen met zich mee, zoals het tijdelijk ondertunnelen van het jaagpad en het kruisen van de Kapelstraat.
De voorkeur gaat uit naar het gebruik van grondoverschotten uit de naastgelegen groeve van Wienerberger. Het gaat om zandige afdeklagen en klei die niet bruikbaar zijn voor de baksteenproductie, maar wel geschikt kunnen zijn voor de sanering. Het transport kan via interne werfwegen verlopen, zonder gebruik van de openbare weg of de Rupel. Een deel van het Keibrekerspad moet daarvoor tijdelijk worden afgesloten.
“Het is in ieder geval helder: De grondoverschotten van Wienerberger gebruiken en op deze manier aanvoeren, levert de minste milieu- en omgevingshinder op”, zegt Filip Boelaert, gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv.
Eerst advies, daarna openbaar onderzoek
OVAM vraagt nu advies aan Vlaamse instanties, waaronder het Departement Omgeving en het Agentschap Natuur en Bos. Op basis daarvan formuleert OVAM een scopingadvies. Vervolgens laten de grondeigenaars het definitieve milieueffectenrapport en het bodemsaneringsproject uitwerken.
Die documenten worden daarna bij OVAM ingediend. Vervolgens komt er een openbaar onderzoek waarin iedereen opmerkingen kan indienen. OVAM neemt uiteindelijk de beslissing over de goed te keuren saneringsmethode.
Wanneer de werken kunnen starten, hangt af van het verdere verloop van de procedure en eventuele bijkomende vragen of reacties. Het asbeststort komt als eerste aan de beurt.
Na de sanering moet het gebied opnieuw een natuurlijke bestemming krijgen. De provincie wijzigde in 2023 via een ruimtelijk uitvoeringsplan de bestemming van golfterrein naar groengebied. Wandelen en fietsen blijven mogelijk, maar grootschalige sportinfrastructuur en evenementen zijn uitgesloten.
Terrein blijft gedeeltelijk toegankelijk
Het gebied blijft veilig toegankelijk om te wandelen, te spelen of te mountainbiken. Afgesloten terreindelen en de vijvers mogen niet worden betreden. Een erkend bodemsaneringsdeskundige inspecteert het terrein om de zes maanden.
De provincie Antwerpen en De Vlaamse Waterweg vragen bezoekers om de omheiningen en verbodsborden te respecteren. Beschadigingen aan de omheining of verdachte situaties kunnen worden gemeld via sanering.kleiputten@provincieantwerpen.be.