Na dertien jaar intensief werk ronden vrijwilligers en het Stadsarchief Mechelen een uitzonderlijk erfgoedproject af: de volledige inventarisatie van 20.056 Mechelse plakbrieven uit de periode 1857 tot 1987. De historische affiches zijn niet alleen veilig bewaard, maar vanaf nu ook toegankelijk voor het brede publiek, zowel in de leeszaal van het Stadsarchief als digitaal via de online archiefdatabank en de regionale beeldbank.
Plakbrieven vormden gedurende meer dan een eeuw een herkenbaar onderdeel van het straatbeeld. Ze kondigden verkiezingen, openbare verkopen, filmvertoningen, beiaardconcerten, kermissen of sportmanifestaties aan, en brachten bewoners op de hoogte van wat er in de stad leefde. In 1895 kende Mechelen zelfs de functie van officiële stadsaanplakker of ‘afficheur’. Later volstonden de goedkeuring van de politie en de betaling van een takszegel om een affiche aan te brengen.
Volgens schepen van Erfgoed Greet Geypen hebben de affiches een bijzondere historische én artistieke waarde. “De plakbrieven zijn een unieke bron omdat ze zoveel verschillende aspecten van het stadsleven samenbrengen. Sommige stukken springen er extra uit, zoals affiches van kunstenaars als Alfred Ost en Albert Geudens, of aankondigingen van tentoonstellingen rond historische figuren zoals Margareta van Oostenrijk. Daarmee vormen de plakbrieven niet alleen een bron van informatie, maar ook van visuele en artistieke waarde.”
Het inventarisatieproject startte in 2013 en werd gedragen door negen erfgoedvrijwilligers. Zij werkten jarenlang drie keer per week aan het beschrijven, opmeten en duurzaam verpakken van de affiches. Het project werd begeleid door het Stadsarchief en de Erfgoedcel Mechelen. Greet Geypen benadrukt de cruciale rol van vrijwilligers: “Dit project toont hoe belangrijk vrijwilligerswerk is voor ons erfgoedbeleid. Zonder hen was dit resultaat niet mogelijk geweest.”
Ook de vrijwilligers zelf kijken met trots terug op hun werk. Rik Vander Elst, die het project mee begeleidde, vertelt: “Je begint aan zo’n project zonder echt te beseffen hoe rijk en veelzijdig die collectie is. Elke affiche vertelt een stukje van het stadsleven. Het vraagt veel zorg en geduld, maar het geeft enorme voldoening te weten dat we dit verhaal mee bewaren voor de toekomst.”
Vandaag bewaart het Stadsarchief zo’n 20.000 exemplaren uit ruim een eeuw stadsgeschiedenis. Al 650 affiches zijn gedigitaliseerd, en dat aantal zal blijven groeien. Dankzij deze ontsluiting zijn de stukken toegankelijk voor onderzoekers, studenten en alle geïnteresseerde inwoners. Het project sluit volgens schepen Greet Geypen perfect aan bij de ambitie om erfgoed open en toegankelijk te maken: “Erfgoed leeft pas echt als mensen er toegang toe hebben en ermee aan de slag kunnen gaan.”
Wie de collectie digitaal wil verkennen, kan alvast terecht op www.regionalebeeldbank.be met de zoekterm ‘plakbrieven’.