Uit nieuwe resultaten van het project ‘Tuintesters’ blijkt dat Mechelse tuinen een belangrijke rol spelen in het afkoelen van de stad tijdens warme zomernachten. Onderzoek van de Universiteit Antwerpen, Stad Mechelen en Natuurpunt toont aan dat groen en water zorgen voor lagere temperaturen, terwijl verharding warmte langer vasthoudt.
Het onderzoek kadert binnen het Europees gefinancierde project LIFE Wetlands4Cities, waarmee Mechelen en Tilburg hun stadscentra klimaatbestendiger willen maken door wetlands te herstellen en blauwgroene infrastructuur aan te leggen. Sinds mei 2023 meten 224 sensoren continu de temperatuur in Mechelse tuinen. De gegevens werden geanalyseerd door Eva Van Malder, studente milieuwetenschappen aan de Universiteit Antwerpen.
Uit de resultaten blijkt dat verharde tuinen, met bijvoorbeeld tegels, terrassen en opritten, overdag warmte opslaan en die ’s nachts weer afgeven. Daardoor koelen ze trager af dan tuinen met veel gras en groen. Tussen de meest stenige en groenste tuinen uit het onderzoek werd ’s nachts een temperatuurverschil van meer dan een halve graad gemeten.
“Bomen blijven natuurlijk fantastisch: ze geven schaduw overdag en koelen ook ’s nachts hun directe omgeving”, zegt Eva Van Malder, onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen. “Wat opvalt in dit onderzoek, is dat gras en struiken daar een perfecte aanvulling op zijn – hun verkoelend effect is ’s nachts nog belangrijker en reikt verder dan dat van een boom alleen. De ideale tuin combineert dus het beste van beide: wat bomen voor schaduw, én voldoende (divers) laag groen, dat vaak wat onderschat wordt.”
Volgens het onderzoek levert ook een eenvoudige ingreep al een positief effect op. Door gras minder kort te maaien, blijft het beter verkoelen en krijgt ook de biodiversiteit meer kansen.
Naast de inrichting van individuele tuinen blijkt ook samenwerking op buurtniveau een belangrijke rol te spelen. Wanneer bewoners samen ontharden en vergroenen, ontstaan grotere aaneengesloten koele zones die bijdragen aan een aangenamer microklimaat in de stad.
“Wat mij het meest opvalt aan de resultaten van het ‘Tuintesters’-burgeronderzoek, is dat het bewoners zelf eigenaar maakt van de oplossing”, zegt Evelien Marlier van Natuurpunt. “Je hoeft geen ingenieur te zijn om je buurt koeler te maken – een stukje minder verharding of een rand met meer groen volstaat al. Als Natuurpunt hopen we dat dit onderzoek mensen niet alleen overtuigt, maar ook echt in beweging brengt.”
Ook Stad Mechelen ziet in de resultaten een bevestiging van haar klimaatbeleid. “Deze resultaten bevestigen dat we met Wetlands4Cities op het juiste spoor zitten, maar tonen ook dat de stad dit niet alleen kan”, zegt schepen van Natuur- en Groenontwikkeling Kristof Calvo. “Mechelen heeft met het Mechels Broek een geweldige groenblauwe long vlakbij de stad, maar ook elke Mechelaar die zijn tuin groener maakt, draagt bij aan een koelere stad. Dat willen we met onze Buurtboost – waarbij Mechelaars onder andere groenslingers en tegeltuintjes kunnen aanvragen – nog meer stimuleren.”
Stad Mechelen zet de temperatuurmetingen nog minstens een jaar verder. Tegen dan beschikt het project over vijf jaar aan gegevens, goed voor een uniek langetermijnonderzoek naar het stedelijke microklimaat in Vlaanderen.
Foto: Copyright An Van Gijsegem