In de Muizen, een deelgemeente van Mechelen, is een meer dan 250 jaar oude zwarte populier omgewaaid in de Dijlevallei. De boom was een van de weinige beschermde houtige monumenten van de stad en vermoedelijk de laatste mannelijke autochtone zwarte populier van de provincie Antwerpen.
De Europese zwarte populier behoort tot de zeldzaamste inheemse boomsoorten in Vlaanderen. Waar de soort vroeger typisch was voor natte rivieroevers en riviervalleien, zijn natuurlijke populaties vandaag bijna verdwenen. Uit genetisch onderzoek van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek blijkt dat er nog maar weinig genetisch verschillende exemplaren bestaan.
De boom stond al eeuwen op een plek waar vier percelen samenkomen en fungeerde als zogenaamde hoekboom om perceelgrenzen te markeren. Door zijn hoge leeftijd groeide hij uit tot een echte veteraanboom met holtes en dood hout, wat hem een belangrijke habitat maakte voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.
Omwille van zijn uitzonderlijke natuur- en erfgoedwaarde werd de boom beschermd als monument door het Agentschap Onroerend Erfgoed.
Volgens Jan De Haes, gedeputeerde voor milieu van de Provincie Antwerpen, toont de boom het belang van oude landschapselementen.
“Deze monumentale populier toont hoe waardevol oude bomen zijn voor ons landschap en onze biodiversiteit. Het is belangrijk dat we zulke unieke natuur- en erfgoedelementen blijven koesteren en doorgeven aan toekomstige generaties.”
Nieuwe toekomst voor het genetisch materiaal
Hoewel de boom is omgevallen, blijft hij deels behouden in het landschap. Hij blijft voorlopig liggen als veteraanboom, terwijl de kruin werd teruggesnoeid, onder meer om omliggende landbouwpercelen te beschermen. De werken werden uitgevoerd met steun van een premie van het Agentschap Onroerend Erfgoed.
Daarnaast werd uit het snoeimateriaal een jonge populier met hetzelfde genetische materiaal aangeplant vlak bij de oorspronkelijke boom. Ook worden stekken opgekweekt door Regionaal Landschap Rivierenland om later opnieuw aan te planten in de regio.
Volgens houtig erfgoedspecialist Charlotte De Wit is dat belangrijk voor het behoud van de soort.
“Deze boom is een levend stuk geschiedenis van de Dijlevallei. Door een nieuwe boom aan te planten en stekken op te kweken, zorgen we ervoor dat dit unieke genetische materiaal niet verloren gaat en opnieuw een plaats krijgt in het landschap.”
Foto: Provincie Antwerpen – Bart RLRL