Het Rubenskasteel in Elewijt, deelgemeente van Zemst, staat aan de vooravond van een nieuw hoofdstuk. De erfgoedorganisatie Herita neemt het beheer van het 17de-eeuwse waterkasteel ‘Het Steen’ over en wil de site de komende jaren restaureren en openstellen voor het publiek. Tegelijk zorgde recent archeologisch onderzoek voor een opmerkelijke ontdekking vlakbij het kasteel.
Het Rubenskasteel is historisch van grote waarde. Pieter Paul Rubens woonde er tussen 1635 en 1640 samen met zijn vrouw Helena Fourment. Het domein vormde een belangrijke inspiratiebron voor verschillende van zijn beroemde landschapsschilderijen. Vandaag is het kasteel echter zelden toegankelijk en dringt een restauratie zich op.
Volgens Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts biedt de samenwerking met Herita nieuwe perspectieven. “Het Verhaal van Vlaanderen komt tot leven in de schilderijen van Rubens én in zijn prachtige kasteel”, zegt Weyts. “Dit is een fantastische plek waar je zoveel mee kan doen, als je de juiste partner hebt. Dat Herita als National Trust van Vlaanderen het Rubenskasteel nu in handen neemt, betekent dat deze magische plek nu eindelijk een nieuwe toekomst krijgt.”
Herita zal de site de komende jaren gefaseerd ontwikkelen. De buitenzijde van het kasteel en de rentmeesterwoning worden gerestaureerd. De orangerie krijgt een nieuwe functie als onthaalruimte waar bezoekers het verhaal van Rubens kunnen ontdekken. Vlaanderen voorziet middelen via het Agentschap Onroerend Erfgoed, dat eigenaar wordt. Daarnaast rekent Herita ook op private partners en vrijwilligers. Tegen 2029 moet het domein opnieuw in ere hersteld zijn.
Directeur van Herita Matthias Francken benadrukt het belang van het project. “Het Rubenskasteel is een plek die een uitzonderlijk verhaal vertelt”, zegt Francken. “De overdracht van het beheer naar Herita is geen eindpunt, maar het begin van een nieuwe fase. Ook op deze plek zullen we steun nodig hebben van vrijwilligers, partners, investeerders en donateurs om er een succesverhaal van te maken.”
Intussen leverde archeologisch onderzoek vlakbij het kasteel een verrassende ontdekking op. Archeologen van de UGent en het Agentschap Onroerend Erfgoed vonden de contouren van een donjon die Rubens eerder afbeeldde in zijn schilderijen. Lange tijd werd gedacht dat deze toren verzonnen was.
“In 2027 vieren we 450 jaar Pieter Paul Rubens. En dat gaan we niet zomaar laten passeren”, aldus Weyts. “Waar beter dan in zijn kasteel om deze unieke verjaardag te vieren? Met het Rubenskasteel kunnen we hoge ogen gooien.”