Naar aanleiding van de herdenking van 1250 jaar overlijden van Sint-Rombout, ontwikkelden Mechelaars Rogier Chorus en Mirjam Meijer een nieuwe historische stadswandeling ‘Stenen Gevels’. De wandeling voert langs een twintigtal panden die tussen 1773 en 1775 een nieuwe stenen gevel kregen ter gelegenheid van het duizendjarig overlijden van Sint-Rombout. De route van ongeveer 2 km doorkruist het historische centrum van Mechelen, met vertrekpunt aan de Sint-Romboutskathedraal. De wandeling werd woensdag gelanceerd, in de aanloop naar de heropening van het schrijn van Sint-Rombout in de kathedraal.
In 1775 vierde Mechelen de duizendste verjaardag van het martelaarschap van Sint-Rombout. In die tijd betekende dit dat een grote toevloed van pelgrims de Dijlestad zou bezoeken. Het toenmalig stadsbestuur besloot daarom tijdig de nodige voorbereidingen te doen. In dat kader besloot de stad ook iets te doen aan de vele houten gevels, die niet alleen brandgevaarlijk maar vaak ook bouwvallig waren. Ze moesten vervangen worden door stenen gevels, vonden de bestuurders. Vrijstelling van bieraccijns moest de eigenaren daartoe aanzetten.
Bouwwoede
In de jaren 1771 tot en met 1775 brak een ware bouwwoede los in Mechelen. Tenminste 80 houten gevels werden vervangen door stenen gevels. Bouwvakkers stroomden naar Mechelen om de stad een nieuw gezicht te geven. Nu 250 jaar later leidt de wandeling ‘Stenen Gevels’ je langs een twintigtal gevels die in deze tijdspanne werden gebouwd ter vervanging van de houten gevels. De nieuwe wandeling brengt op een toegankelijke manier een stukje bouwgeschiedenis tot leven.
Vergeten hoofdstuk
Rogier Chorus en Mirjam Meijer deden voor dit project onderzoek in het Stadsarchief. De selectie van panden gebeurde op basis van dit archiefmateriaal. Die gegevens werden zorgvuldig vergeleken met de huidige toestand van het straatbeeld. De huizen werden gekozen omdat hun voorgevels vandaag nog getuigen van de bouwcampagne tussen 1773 en 1775.
“Dat in 2025 Sint-Rombouts 1250 jaar overleden is, vonden wij een mooie gelegenheid om een vergeten hoofdstuk uit de Mechelse stadsgeschiedenis onder de aandacht te brengen. We hopen dat de wandeling mensen uitnodigt om met andere ogen naar huis en stad te kijken, achter elke gevel schuilt een verhaal. Dit zijn geen grote monumenten, maar stille getuigen van een bewuste vernieuwing”, aldus initiatiefnemers Rogier en Mirjam. Zij interviewden waar mogelijk ook de huidige bewoners van de geselecteerde panden.
Het resultaat is een toegankelijke wandeling die historische architectuur zichtbaar maakt voor het brede publiek. De gratis folder bevat een routekaart en foto’s van de panden. Bij elk van de 22 locaties vind je een affiche met QR-code die je meer vertelt over de historische context, en architectuur en laat de huidige eigenaars of gebruikers kort aan het woord. De wandeling is ongeveer twee kilometer lang en start aan de Sint-Romboutskathedraal. Ze voert langs 22 locaties, onder meer op de Grote Markt, in de IJzerenleen, de Onze-Lieve-Vrouwestraat en de Befferstraat.
Stadsvernieuwing avant la lettre
Schepen Greet Geypen, bevoegd voor stedenbouw, toerisme en erfgoed verwelkomt en steunt het initiatief: “Deze wandeling toont hoe Mechelen zichzelf in de achttiende eeuw letterlijk hertekende, met gevels die tot vandaag mee het stadsbeeld bepalen. Het is een vroege vorm van stedelijke visie: een bewuste ingreep in functie van veiligheid, uitstraling en publieke beleving. Het voelt aan als stadsontwikkeling avant la lettre. Tegelijk is dit vandaag voor toeristen en geïnteresseerde Mechelaars een uniek aanbod: bezoekers wandelen door straten die een verhaal vertellen, zonder dat daar grote monumenten voor nodig zijn. Dit soort initiatieven maakt geschiedenis zichtbaar in het alledaagse — en net dat spreekt zowel bewoners als toeristen aan. Ik ben blij dat we als stad dit burgerinitiatief financieel kunnen ondersteunen en mee uitdragen tijdens het jubileumjaar van Sint-Rombout.”
In de kijker op Open Monumentendag
“De gevels in deze wandeling zijn het resultaat van een opvallende bouwactiviteit in een korte periode”, zegt bouwhistoricus Patrick De Greef, die het project mee ondersteunde. “Veel van deze voorgevels vertonen typische kenmerken voor de jaren 1770. Ze maken samen een herkenbare laag in het straatbeeld van de binnenstad. Door deze gevels te verbinden in één wandeling, wordt een coherent stukje bouwgeschiedenis opnieuw zichtbaar voor een breed publiek.”
De folder bij de wandeling is gratis beschikbaar vanaf 25 juni bij Visit Mechelen. De wandeling zelf duurt ongeveer een uur en is geschikt voor individuele bezoekers, scholen en gegidste groepen. Tijdens Open Monumentendag 2025 zal het thema van de stenen gevels ook extra in de kijker staan.
De stadswandeling ‘Stenen gevels’ maakt deel uit van het jubeljaar rond Sint-Rumoldus (mechelen.be/rumoldusjaar) en vind je ook online (mechelen.be/rumoldusjaar/mechelse-stenen-gevels).