De stad Mechelen heeft recent een bijzonder stuk lokaal erfgoed opgenomen in haar stedelijke collectie: het vaandel van de verdwenen wijkvereniging ‘Hanswijk de Bercht’. De kleurrijke vlag uit 1964, jarenlang het symbool van buurtkermissen en optochten, krijgt voortaan een ereplaats in het Museum Hof van Busleyden.
De vlag, met een afmeting van 90 bij 90 centimeter en bevestigd aan een 2,10 meter lange stok, werd officieel aan de stad geschonken door Tony Schaerlaeken. Zijn vader, Georges Schaerlaeken, was jarenlang voorzitter van de wijkvereniging. Tony bewaarde het vaandel jarenlang nadat het in een garage was achtergelaten.
“Ik heb deze vlag jarenlang zorgvuldig bewaard, omdat ik wist dat ze anders verloren zou gaan,” vertelt Tony. “Ze werd ooit achtergelaten in een garage, maar ik kon het niet over mijn hart krijgen om ze zomaar te laten verdwijnen. Ze hoorde bij onze buurt, bij mijn vader, bij zovele buren. Nu de geburenkring al lang niet meer bestaat, vond ik het tijd om ze een nieuwe thuis te geven. In de erfgoedcollectie van de stad is ze op haar plaats.”
Verhalen in stof geweven
Volgens schepen van Erfgoed Greet Geypen is het vaandel veel meer dan een tastbaar object. “Dit vaandel is meer dan een stuk stof, het vertelt het verhaal van een wijk,” zegt Geypen. “Het toont een stoet feestvierende buurtbewoners met verwijzingen naar beide Mechelse voetbalclubs en met herkenbare Mechelse elementen op de achtergrond zoals de Hanswijkbasiliek en de spoorwegbrug. Elke wijk heeft zijn eigen verhaal, zijn eigen rituelen en symbolen. Het vaandel biedt een uniek venster op het sociale leven in Hanswijk de Bercht in de jaren ’60.”
De wijkvereniging ‘Hanswijk de Bercht’ werd opgericht in 1932, een periode waarin geburenkringen floreerden. Deze verenigingen speelden een cruciale rol in het versterken van de wijkidentiteit en het organiseren van sociale activiteiten zoals kermissen en optochten. Het vaandel werd gebruikt bij de start van de wijkkermis op 15 augustus en andere officiële gelegenheden.
Erfgoed in beweging
Met de schenking versterkt het Museum Hof van Busleyden zijn collectie van lokaal erfgoed. Naast monumenten en archieven zijn ook symbolen van volkscultuur zoals vaandels en vlaggen belangrijke dragers van immaterieel erfgoed.
“In een stad als Mechelen leeft erfgoed niet alleen in monumenten of kerken. Het leeft ook in de tradities van buurten, in kermissen, stoeten en vlaggen zoals deze,” benadrukt Greet Geypen. “Deze schenking past perfect binnen de missie van Museum Hof van Busleyden voor het ontsluiten en versterken van lokale erfgoedverhalen. We willen niet enkel de grote verhalen vertellen, maar ook die van buurtwerkingen, vrijwilligers en lokale tradities.”
De schenking van het vaandel wordt volgende week ook voorgelegd aan de gemeenteraad. Het Museum Hof van Busleyden zal het object opnemen in de vaste collectie, waar het een blijvende herinnering vormt aan het rijke sociale leven van Mechelse wijken.