Vandaag, op de Wereld Wetlands Dag, maakt stad Mechelen bekend dat het als eerste stad in de Benelux de prestigieuze erkenning als Ramsar-wetlandstad heeft ontvangen. Deze internationale onderscheiding wordt toegekend aan steden die zich actief inzetten voor het herstel en de bescherming van wetlands, waterrijke gebieden.
Het Ramsar City label is een relatief nieuw kwaliteitskeurmerk dat sinds 2018 uitgereikt wordt door de conventie van Ramsar. Deze conventie, die in 1971 in de Iraanse stad Ramsar werd opgericht en inmiddels door 172 landen is ondertekend, heeft als doel wetlands wereldwijd te beschermen en te promoten. België heeft negen erkende sites, waarvan 5 in Vlaanderen. Maar Mechelen is wel de eerste stad in ons land en zelfs de Benelux die deze erkenning krijgt. Daarmee zet de stad zich op de internationale kaart als een voortrekker in duurzaam waterbeheer en natuurbescherming en in een rijtje met steden als Kaapstad of Genève.
Dat is volgens burgemeester Bart Somers geen toeval. Hij merkt op dat Mechelen historisch op water is gebouwd, op de Dijle en de Zenne en hun broeken. Omwille van ziekten en overstromingen keerden de Mechelaars lange tijd hun rug naar het water en dus naar dat verleden. Maar sinds de eeuwwisseling is de liefde voor het water weer helemaal hersteld: “Water bracht in het verleden welvaart naar Mechelen, vandaag is het essentieel voor de leefbaarheid van onze stad. En dus zijn we het water terug volop gaan omarmen. Denk maar aan de vele vlieten die zijn opengelegd maar evengoed de bescherming van onze natte natuur zoals het Mechels Broek. Ingrepen waardoor de Mechelaars opnieuw kunnen genieten van het water in onze binnenstad en de natte natuur rondom de stad. Deze prijs is een mooie erkenning van de voortrekkersrol van onze stad op het vlak van klimaatbestrijding. Niet enkel binnen de Benelux, maar ook daarbuiten.”
640 hectaren wetlands
De bescherming van de draslanden zijn bovendien ook een slimme manier om de biodiversiteit te versterken en tegelijk de stad voor te bereiden op de klimaatverandering. Die zal gepaard gaan met langere periodes van droogte en een verhoogde kansen op overstromingen. In beide gevallen zijn wetlands een zegen van de natuur.
“Mechelen is rivierenland. De wetlands, de broeken, zijn onze natuurlijke biotopen. We hebben de lat hoog gelegd om de natuur in en rondom onze stad te herstellen, ruimte te geven en te verbinden. We zijn onderweg om 640 hectaren van onze wetlands te beschermen, dat is 10% van onze oppervlakte. Cruciaal voor het herstel van de biodiversiteit.”, weet schepen van natuur- en groenontwikkeling Kristof Calvo, “Bovendien zijn wetlands tegelijk ook krachtige klimaatbuffers. Ze verminderen het risico op overstromingen omdat ze overtollig water opvangen en in lange periodes van droogte zorgen ze voor verkoeling. Zeker in steden, waar het tijdens een hittegolf ’s nachts tot bijna tien graden warmer blijft, is die hittespons een zegen. Daarom is het onze ambitie onze natte natuur nog verder uit te breiden, denk maar aan het ontharden van de Vrouwvliet.”
De erkenning als Ramsar-wetlandstad is een bekroning van de jarenlange inspanningen van stad Mechelen en Natuurpunt om natte natuur en water in en rond de stad te herstellen. Dit gebeurt onder meer dankzij het Europese LIFE Wetlands4Cities-project, waarin 320 hectare wetlands hersteld worden.
Noah Janssen, algemeen directeur Natuurpunt: “Natuurpunt is al jaar en dag voorloper in het herstellen van wetlands. Zo stelden we vorig jaar ons Wetlandplan voor waarin we meer dan 1500 ha natte natuur gaan herstellen in Vlaanderen. En specifiek in en rond Mechelen loopt er sinds 2022 het Europese LIFE Wetlands4Cities-project. Een unieke samenwerking met de stad Mechelen om natte natuur in stedelijke omgevingen te herstellen. Zo verminderen we het risico op overstromingen, hittestress en maken we het landschap aantrekkelijker voor recreatie en natuur.”
Wereld Wetlands Dag
De bekendmaking gebeurde tijdens een evenement in het kader van Wereld Wetlands Dag. In samenwerking met Thomas More hogeschool organiseerden Natuurpunt en Stad Mechelen een inspiratiedag om (stedelijke) wetlands in de kijker te plaatsen. Met proefjes voor de kinderen, boottochten en een gegidste wandeling werd het belang van wetlands en natte natuur in de kijker geplaatst.
De erkenning is geldig voor zes jaar. Over de hele wereld zijn er 64 steden erkend.